Ηλεκτρικά πατίνια: Τριπλάσιος κίνδυνος για σοβαρές κρανιοεγκεφαλικές βλάβες

Καθημερινά τα βλέπουμε να ελίστονται ανάμεσα στα αυτοκίνητα, να διασχίζουν πεζοδρόμια και να προσφέρουν μια γρήγορη, οικονομική και «πράσινη» μετακίνηση στο αστικό χάος. Τα ηλεκτρικά πατίνια (e-scooters) έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι των σύγχρονων πόλεων. Πίσω όμως από την ευκολία και την αίσθηση ελευθερίας που προσφέρουν, κρύβεται μια σκληρή πραγματικότητα που αποτυπώνεται πλέον στα τμήματα επειγόντων περιστατικών των νοσοκομείων.

Μια νέα, εκτενής επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Scientific Reports αναλύει δεκάδες χιλιάδες περιστατικά τραυματισμών και αποκαλύπτει ότι οι αναβάτες ηλεκτρικών πατινιών διατρέχουν σημαντικά μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρών κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων και τραυματισμών εσωτερικών οργάνων σε σύγκριση ακόμη και με τους μοτοσικλετιστές ή τους ποδηλάτες.

Το χρονικό της πτώσης: Τριπλάσιος κίνδυνος για το κεφάλι

Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε δεδομένα από το Εθνικό Μητρώο Μείζονος Τραύματος της Αγγλίας και της Ουαλίας, καθώς και εκατομμύρια διαδρομές από εταιρείες ενοικίασης. Τα ευρήματα είναι αποκαλυπτικά: Oι οδηγοί e-scooter έχουν πάνω από τρεις φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να υποστούν σοβαρή κρανιοεγκεφαλική κάκωση σε σχέση με τους οδηγούς μοτοσικλέτας. Παράλληλα, ο κίνδυνος τραυματισμού εσωτερικών οργάνων είναι αυξημένος κατά 46%, ενώ για αγγειακά τραύματα είναι υπερτριπλάσιος.

Πού οφείλεται αυτή η δυσανάλογη επιβάρυνση; Η απάντηση κρύβεται στη φυσική του οχήματος και στη συμπεριφορά των αναβατών. Η όρθια στάση σώματος μετατοπίζει το κέντρο βάρους ψηλά και μπροστά. Σε μια απότομη επιβράδυνση, μια λακκούβα ή ένα κράσπεδο, ο οδηγός δεν «γλιστράει», αλλά εκσφενδονίζεται με το κεφάλι προς τα εμπρός. Το πρόβλημα επιδεινώνεται δραματικά από το γεγονός ότι λιγότερο από το 6% των αναβατών φοράει κράνος, σε αντίθεση με τη συντριπτική πλειονότητα των μοτοσικλετιστών.

Τα τιμόνια-«μαχαίρια» και τα παιδιά

Ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό εύρημα της μελέτης αφορά τα εσωτερικά όργανα. Κατά την πρόσκρουση, τα άκρα του τιμονιού λειτουργούν συχνά ως συμπαγή αντικείμενα που συμπιέζουν βίαια την κοιλιακή χώρα. Τα παιδιά και οι έφηβοι είναι ακόμα πιο ευάλωτοι, καθώς το ύψος του τιμονιού συμπίπτει ακριβώς με τα ζωτικά τους όργανα, ενώ το τοίχωμα της κοιλιάς τους είναι λεπτότερο. Μάλιστα, τα ανήλικα άτομα αποτελούν ένα ανησυχητικά μεγάλο ποσοστό των συνολικών σοβαρών περιστατικών που φτάνουν στα νοσοκομεία.

Η «κρυφή» επιδημία των δρόμων και η ελληνική πραγματικότητα

Παράλληλα, η μελέτη αποκαλύπτει ότι η αστυνομία καταγράφει λιγότερο από το 10% αυτών των ατυχημάτων, καθώς τα περισσότερα οφείλονται σε πτώσεις από λακκούβες ή ανωμαλίες του οδοστρώματος. Αυτό οδηγεί σε μια ύπουλη εικόνα: Oι αναβάτες παθαίνουν λιγότερα εμφανή κατάγματα, αλλά πολύ συχνότερα επικίνδυνες εσωτερικές αιμορραγίες και αγγειακές βλάβες που δεν φαίνονται με τη πρώτη ματιά.

Το φαινόμενο αυτό αγγίζει άμεσα και την Ελλάδα, όπου η ραγδαία εξάπλωση των e-scooters συνάντησε κακοσυντηρημένους δρόμους, ανύπαρκτους ποδηλατοδρόμους και ελάχιστη χρήση κράνους. Σε μια χώρα με ήδη βαρύ φόρο αίματος στην ασφάλτο, η απουσία ουσιαστικών ελέγχων —ειδικά στα ιδιωτικά πατίνια που μετατρέπονται ανεξέλεγκτα για μεγαλύτερες ταχύτητες— μετατρέπει μια σύγχρονη λύση μετακίνησης σε ωρολογιακή βόμβα για το σύστημα υγείας.

Γυναίκες και φτωχές συνοικίες στο επίκεντρο

Η έρευνα αναδεικνύει επίσης κοινωνικές και φυλετικές ανισότητες. Οι γυναίκες αναβάτριες, αν και εμπλέκονται σε λιγότερα ατυχήματα συνολικά, αντιμετωπίζουν διπλάσιες έως τριπλάσιες πιθανότητες να τραυματιστούν σοβαρά όταν συμβεί ένα περιστατικό. Αυτό αποδίδεται τόσο στον σχεδιασμό των πατινιών (που είναι προσαρμοσμένος στον ανδρικό σωματότυπο) όσο και στην έλλειψη υποδομών που τις αναγκάζει να οδηγούν σε πεζοδρόμια ή ανώμαλους δρόμους.

Επιπλέον, τα ποσοστά συγκρούσεων είναι αισθητά υψηλότερα σε πυκνοκατοικημένες, υποβαθμισμένες περιοχές με έντονη κυκλοφορία και έλλειψη προστατευμένων ποδηλατοδρόμων.

Η ανάγκη για κανόνες πριν να είναι αργά

Τα ηλεκτρικά πατίνια ήρθαν για να μείνουν, όμως η απουσία αυστηρού ρυθμιστικού πλαισίου κοστίζει ανθρώπινες ζωές. Οι επιστήμονες τονίζουν την κατεπείγουσα ανάγκη για υποχρεωτική χρήση κράνους, ασφαλείς υποδομές ξεχωρισμένες από τα αυτοκίνητα, τεχνικές βελτιώσεις στον σχεδιασμό των οχημάτων και αυστηρότερους ελέγχους στα ιδιωτικά πατίνια. Η βιώσιμη μετακίνηση στις πόλεις μας δεν πρέπει να γίνεται σε βάρος της σωματικής μας ακεραιότητας.